Uyku Bozuklukları

Normal uyku Non-REM ve REM olmak üzere iki kısımdan oluşur. Non-REM toplam uykunun yaklaşık olarak %75’lik kısmını oluşturur. Non-REM 4 evreden oluşur. Evre 1-2 geçiş uykusu olup uykunun %50’sini oluşturur. Evre 3-4 derin delta uykusu olarak adlandırılır ve uykunun %10-20’sini oluşturur. REM uykusu ise ağırlıklı olarak uykunun ikinci kısmını oluşturur ve toplam uykunun %25’ini oluşturur.  REM uykusu sırasında kaslarda atoni ve rüya aktiviteleri görülür. Yaşamımızın 1/3’lük kısmı uykuda geçer. İyi bir uyku düzeni hem fiziksel hem de  ruhsal sağlık için gereklidir. Uykusuzluk en sık görülen rahatsızlıklardan biridir. Genel toplumda bir yıllık görülme sıklığı %30-40 civarındadır. Kadınlarda uyku bozukluğu daha sık görülür. Yaşla birlikte sıklığı artar. Gençlerde uykuya dalma problemi daha sık görülürken; yaşlılarda   sabah erken uyanma ve gece sık sık uyanmalar daha fazla görülür.

            Uyku bozuklukları fiziksel yada ruhsal bir hastalıkla ilişkili olabileceği gibi herhangi bir hastalık olmadan da birincil olarak görülebilir. Uykuyu en çok etkileyen durumlar psikiyatrik hastalıklar, psikiyatrik olmayan tıbbi hastalıklar, ilaç ve alkol kullanımıdır. Psikiyatrik hastalıklardan depresyonda sabah erken uyanma yada aşırı uyuma olurken, anksiyete bozukluklarında uykuya dalamama, mani denilen ruhsal rahatsızlıkta uyku ihtiyacında ileri derecede azalma ve panik bozuklukta ise gece korkuyla ve solunum sıkıntısı ile uykudan uyanma şeklinde görülebilir.

            En sık görülen uyku bozukluğu herhangi bir tıbbi hastalığa bağlı olmadan oluşan birincil insomni (uykusuzluk)dir. Akut bir stresörle ani olarak oluşabilir. Stres faktörü ortadan kalktıktan sonrada devam edebilir. Tedavi edilmezse kronikleşebilir. Kişilerde gündüze sarkan bir uyku hali, sinirlilik, konsantrasyon kaybı, güçsüzlük ve yorgunluk olur. Bu kişilerin çalışma verimi düşer ve kazaya yatkınlıkları artar.

           Çeşitli hastalıkların tedavisinde kullanılan ilaçlarda uykusuzluğa yol açabilir. Tansiyon ilaçları, steroidler, doğum kontrol hapları, nefes açıcı ilaçlar, kafein ve nikotin gibi uyarıcı maddeler bu tür etkiler oluştururlar.

            TEDAVİ

           Uyku bozukluklarının tedavisinde öncelikle uyku hijyenini sağlamaya yönelik öneriler uygulanmalıdır. Bununla birlikte tedavide oldukça etkili ilaçlar mevcuttur. Bu amaçla kullanılan ilaçlar alışkanlık yapmayan güvenli ilaçlardır. Ayrıca tıbbi hastalıklara bağlı olarak oluşan uyku bozukluğu altta yatan hastalığın tedavisi ile düzelir.

            İYİ BİR UYKU HİJYENİ İÇİN ÖNERİLER.

1. Her sabah aynı saatte kalkmak
2. Gündüz düzenli egzersiz yapmak
3. Düzenli yemek yemek
4. Loş ve sessiz bir odada uyumak
5. Aşırı gürültü, sıcak ve soğuktan kaçınmak
6. Gece kafeinli içeceklerden uzak durmak
7. Yatma zamanında alkol ve sigara kullanmamak
8. Gündüz uyumamak
9. Uyku gelmeden yatağa girmemek
10. Yatak odasını uyku ve cinsellik dışında kullanmamak
11. Ilık bir duş almak